< Meer determinatiehulpen

laatst gewijzigd op 24-11-2016

Vergelijking tussen Groot moerasscherm, Kleine watereppe en Grote watereppe

René van Moorsel, Baudewijn Odé, Leonie Tijsma & Ruud Beringen


Inleiding

Determinatie van schermbloemigen levert vaak problemen op als bloem en/of vruchten ontbreken. Zo ook bij drie algemene soorten van oevers en moerassen: Groot moerasscherm, Kleine watereppe en Grote watereppe. Deze soorten kunnen naast elkaar voorkomen, maar staan lang niet altijd in bloei en hebben alle drie een belangrijk deel van het groeiseizoen enkelvoudig geveerde bladen.

Herkenning

  Groot moerasscherm
Apium nodiflorum
Kleine watereppe
Berula erecta
Grote watereppe
Sium latifolium
Aantal dwarsschotjes in de bladsteel van de onderste (lucht)bladeren     0 1, regelmatig komen rudimentaire blaadjes tot ontwikkeling op het onderste dwarsschotje. Deze blaadjes zitten altijd op grotere afstand van het onderste bladpaar dan de overige bladparen ten opzichte van elkaar zitten.  2 of meer
Stengel Kruipende stengelbasis en wortelend op knopen. Bloeiende delen van de stengel richten zich boogvormig op. Buisvormig en rolrond, vaak sterk vertakt en/of zigzagsgewijs heen en weer gebogen.  Wijd buisvormig en geribd.
Blad
Blad altijd enkelvoudig geveerd met eironde of eirond-lancetvormige, met aan de voet bruinachtig gevlekte deelblaadjes Onderste stengelbladeren enkel- tot meervoudig geveerd met eironde, dubbel gekartelde deelblaadjes. Bovenste stengelbladeren enkelvoudig geveerd met langwerpig deelblaadjes. Ondergedoken voorjaarsbladen twee- tot drievoudig geveerd met lijnvormige slippen. Boven water uitstekende  bladen zijn enkelvoudig geveerd. Eindelingse blaadjes lang gesteeld.
Bladrand Gekarteld tot gezaagd, tanden stomp, nagenoeg gelijk Grof en ongelijk gezaagd, tanden spits, zeer ongelijk Fijn, scherp gezaagd
Omwindselbladen Meestal 0, soms 1 of 2
Talrijk, vaak deels drietoppige blaadjes
Meestal 2 tot 6
Omwindselblaadjes   5 of 6
Talrijk, vaak deels drietoppige blaadjes
Meestal 2 tot 6
Schermen Opvallend kort gesteeld of zittend, altijd tegenover de bladeren
Zijdelings, kort tot vrij lang gesteeld, meestal tegenover de bladeren
Grotendeels eindelings. Zijdelingse schermen overwegend mannelijk
Aantal stralen per scherm 3-15 10-20 20-30
Kroonbladen Spits, groenachtig wit
Hartvormig ingesneden, roomwit
Wit
Vruchten Eivormig met sterk uitspringende, zich verbredende, ronde ribben
Eivormig en zwak geribd
Eivormig met forse, brede ribben

 

Illustraties

Fig. 1. a. Groot moerasscherm (Apium nodiflorum) heeft altijd enkelvoudig geveerde bladen. b. Kleine watereppe (Berula erecta) en c. Grote watereppe (Sium latifolium) zijn zeer variabel wat hun bladvorm betreft, met meervoudig geveerde ondergedoken voorjaarsbladen en enkelvoudig geveerde luchtbladen.

 

 

Fig. 2. Groot moerasscherm (Apium nodiflorum), bloeiwijze en blad (foto's: Adrie van Heerden, Willem Braam)

 

Fig. 3. Kleine watereppe (Berula erecta), bloeiwijze en blad (foto's: Willem Braam)

 

Fig. 4. Grote watereppe (Sium latifolium), bloeiwijze en blad (foto's: Adrie van Heerden, Pieter Stolwijk)

 

 

Literatuur

Blomqvist, M.M., P. Vos, P.G.L Klinkhamer & W.J ter Keurs (2003) Declining plant species richness of grassland ditch banks - a problem of colonisation or extinction? Biological Conservation 109: 391-406. 
 
Gerstberger, P. (1980) Blattanatomische Mermale zur Unterscheidung von Berula erecta (Huds.) Coville und Apium nodiflorum (L.) Lag. Göttinger Floristische Rundbriefe 14: 6-9.
 
Moorsel, R.C.M.J. van & B. Odé (2000) Apium, Berula en Sium. Gorteria 26: 244-245.