EcologieBodemZonnige plaatsen op natte, voedselarme, zwak zure grond (zand, leem en veen).
GroeiplaatsMoerassen (laagveenmoerassen en veenmosrietland), bossen (langs bospaden en open plekken in moerasbossen), bosranden, struwelen, zeeduinen (binnenduinrand) en heide (vaak in de buurt vaneen landgoed).
Bron:
Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NLVerspreidingNederlandPlaatselijk vrij algemeen in laagveengebieden. Elders zeldzaam. Ingeburgerd in de 19de eeuw.
VlaanderenNiet ingeburgerd, maar wel zeldzaam verwilderd, o.a. in de Kempen.
WalloniëNiet in Wallonië.
WereldZwarte appelbes is een bastaard van 2 Noord-Amerikaanse soorten. De soort is ingeburgerd in Europa.
Bron:
Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL Literatuurde Jong, P.C. & M.E.C.M. Hop (1994)
Aronia.
Dendroflora 31: 24-28
Elven, E., & H. Hegre (2023) Surbær i Norge har vært misforstått (Chokeberry in Norway has been misunderstood).
Blyttia 81(2): 99-111
Floristenclub Gelderse Vallei (1971) Neofieten van Midden-Nederland.
Gorteria 5: 136-146
Hop, M.E.C.M. (2015)
Aronia - Appelbes, deel 3.
Dendroflora 51: 24-38
Hop, M.E.C.M. (1999)
Aronia - Appelbes, deel 2.
Dendroflora 36: 40-47
Leonard, P.J., M.H. Brand, B.A. Connolly & S.G. Obae (2013) Investigation of the Origin of
Aronia mitschurinii using Amplified Fragment Length Polymorphism Analysis.
HortScience 48(5): 520-524
Sennikov, A.N. & J.B. Phipps (2013) Atlas Florae Europaeae notes, 19-22. Nomenclatural changes and taxonomic adjustments in some native and introduced species of
Malinae (
Rosaceae) in Europe.
Willdenowia 43(1): 33-44
Siebel, H.N. & A. Reichgelt (2020)
Praktijkadvies invasieve exotische planten. VBNE [Advies voor de bestrijding van invasieve exoten]
Springer, L.A. (1911)
Aronia en Kamperfoelie.
De Levende Natuur 15: 404-404
Springer, L.A. (1915)
Aronia.
De Levende Natuur 20: 259-259
Stalažs, A. (2021) ×
Sorbaronia mitschurinii: from an artificially created species to an invasion in Europe: repeating the fate of invasive
Amelanchier ×spicata, a review.
Journal of Plant Research 134: 497-507
Stalažs, A. & A. Bädere (2023)
×Sorbaronia fallax (C.K.Schneid.) C.K.Schneid. nothosubsp.
mitschurinii (A.K.Skvortsov & Maitul.) nothosubsp. nov., with taxonomical notes on
Aronia ×prunifolia ‘Floribunda’ sensu Cinovskis (
Maleae, Amygdaloideae, Rosaceae).
Phytotaxa 630: 171-182
Vlieger, J. (1943)
Aronia. in: A.W. Kloos (1943). Aanwinsten van de Nederlandse Flora in 1942.
Nederlandsch kruidkundig archief. Serie 3 53(1): 40-43
Wiegers, J. (1983)
Aronia Medik. in The Netherlands I. Distribution and taxonomy.
Acta Botanica Neerlandica 32(5/6): 481-488
Wiegers, J. (1984)
Aronia Medik. in The Netherlands II. Ecology of
A. x prunifolia (Marsh) Rehd. in the Dutch Haf district.
Acta Botanica Neerlandica 33(3): 307-322
Pagina's in standaardwerkenAtlas van de Nederlandse Flora 2:
72Heukels' Flora van Nederland, 23e ed.:
393Heukels' Flora van Nederland, 24e ed.:
390Nederlandse Oecologische Flora 2:
95Wilde Planten 1:
61Wilde-Planten.nl:
paginadeze soort in de Zadenatlas van Nederland Beschrijvingbron: Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra Stengels Jonge takken zijn eerst wollig behaard, later worden ze kaal.
Bladeren De langwerpig-eironde bladeren hebben een vrij stompe top en worden 3-7 cm lang. Ze zijn fijn gezaagd. Eerst zijn ze wollig behaard, later worden ze vrijwel kaal. De zijnerven eindigen voor de bladrand. De middennerf aan de bovenkant draagt rijtjes rode klierachtige uitsteeksels. In de herfst kleuren de bladeren rood.
Bloemen Tweeslachtig (een bloem met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen). De bloemen vormen samen een tuilvormige bloeiwijze. De kroonbladen zijn wit en 4-6½ mm. De kelkbladen hebben klieren langs de rand. De helmknoppen zijn rood.
Vruchten Een pitvrucht. De bolvormige bessen zijn 6-8 mm. Eerst zijn ze rood, later worden ze bijna zwart. Tweezaadlobbig (kiemend met twee kiemblaadjes).
Bron:
Wilde-planten.nl / Klaas Dijkstra -
CC BY-NC-SA 3.0 NL
Verspreidingstrend
Gemiddelde trend van het aantal kilometerhokken waarin de soort voorkomt, weergegeven als indexcijfer (1975-1978 = 100).
De trend is gecorrigeerd voor waarnemersinspanning en geeft de relatieve verandering in het aantal bezette kilometerhokken weer.
Voor de berekening worden de data per periode van vier jaar samengenomen.
In de grafiek correspondeert ieder punt met het laatste jaar van zo'n periode.
© NEM(CBS & FLORON) 2023
download in hoge resolutieFenologie bloeiend
Fenologie vruchtdragend
Bron: FLORON - Gemodelleerd op basis van waarnemingen uit de NDFF voor de periode 2000-2021.
De bloeiperiode is dit jaar 1 dagen eerder dan het langjarig gemiddelde.